عدم پرداخت نفقه از طرف مرد یکی از شرایطی است که زن می‌تواند تقاضای طلاق را در دادگاه خانواده مطرح کند. طبق قانون مدنی، نفقه یکی از حقوق مالی زوجه بعد از ازدواج است. در صورتی که مرد از پرداخت نفقه به زوجه امتناع کند، زن می‌تواند علاوه بر دادخواست حقوقی مطالبه نفقه، شکایت کیفری نیز مطرح کند. بهتر است قبل از هر اقدام در مطالبه نفقه و مهریه از مشاوره و وکالت وکیل متخصص طلاق بهرمند شوید تا با صرف کمترین زمان و هزینه نفقه و مهریه را وصول کنید. در این مقاله در مورد نفقه، شرایط دریافت آن توضیح داده شده است.

نفقه چیست؟

طبق ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی، نفقه شامل تمام نیازهای متناسب و مورد نیاز زوجه با توجه به وضعیت زن است. نفقه شامل مسکن، لباس، غذا، اسباب منزل، هزینه‌های درمانی و بهداشتی زوجه است. ازدواج تعهدی است که تکالیف و مسئولیت‌های قانونی و شرعی برای زوجین به همراه دارد. در واقع هر یک از زوجین موظف هستند که تکالیف و مسئولیت‌هایی که نسب به هم دارند را اجرا کنند. نفقه یکی از تکالیف شرعی و قانونی است که بر عهده‌ مرد خانواده است. در ضمن مرد باید نسبت به فرزندان هم نفقه پرداخت کند که علاوه بر موارد بالا هزینه تحصیلی تا مقطع دانشگاه هم جزو نفقه محسوب می‌شود و عدم پرداخت آن پیگرد قانونی خواهد داشت.

معیار تعیین میزان نفقه در قانون

مبلغ دریافت نفقه برای زوجه متفاوت است. هیچ مبلغ خاص و حتی حداقل و حداکثری برای نفقه اعلام نشده است. با توجه به شرایط زندگی، میزان درآمد و میزان تحصیلات مقدار نفقه متفاوت می‌باشد. اما آنچه که حائز اهمیت است؛ این است که پرداخت نفقه با هر میزان قیمتی به صورت ماهانه وظیفه‌ مرد است و چنانچه این اتفاق رخ ندهد، زن می‌تواند دادخواست مطالبه نفقه را در دادگاه خانواده مطرح کند. طبق ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی در صورتی که مرد از پرداخت نفقه به زوجه امتناع کند، زن می‌تواند برای طلاق به دادگاه خانواده مراجعه و درخواست طلاق نماید. همچنین اگر شوهر در پرداخت نفقه زوجه بعد از صدور اجراییه ناتوان باشد، زن می تواند تقاضای طلاق کند.

شرایط پرداخت نفقه

یکی از مهم‌ترین نکات مربوط به نفقه این است که زوجین عقد دائم شده باشند. به هیچ عنوان نفقه برای عقد موقت تعریف نشده است. شرط بعدی این است که زن حاضر به انجام تمامی وظایف زناشویی خود باشد؛ در غیر این صورت نفقه به وی تعلق نخواهد گرفت.

نحوه پرداخت نفقه

دریافت نفقه برای زن کاملا توافقی است، که هنگام عقد با رضایت و توافق زوجین اعلام می‌شود پرداخت یکجا، پرداخت به صورت ملک یا اموال یا پرداخت به صورت ماهانه تعیین می‌شود.

نفقه در دوران عقد

گاهی اوقات عقد محضری صورت می گیرد و زن و مرد به اصطلاح دوران نامزدی خود را طی می‌کنند تا مقدمات عروسی و رفتن به خانه مشترک فراهم شود. در صورتیکه تاریخ دقیقی برای شروع زندگی در نظر گرفته شده باشد، تا آن تاریخ نفقه به زن تعلق نمی گیرد.‌ اما در صورتیکه تاریخ دقیقی مشخص نشود، نفقه به زن تعلق می‌گیرد.

نفقه در شرایط عدم تمکین

در صورتی که نفقه به زن تعلق می‌گیرد که تمامی تعهدات و مسئولیت‌های زناشویی را اجرا کند. حال فرض کنید زنی قهر کرده و از خانه رفته است و یا در مراحل اولیه طلاق است و با شوهر خود در یک خانه زندگی نمی‌کند. در این حالت قطعا وظایف خود را نمی‌تواند انجام دهد. در نتیجه دادگاه حکم عدم تمکین را صادر می‌کند و با این حکم؛ نفقه به زن تعلق نمی‌گیرد.

نفقه برای فرزندان پس از طلاق

پس از طلاق چنانچه فرزندان پیش مادر هم باشند؛ نفقه از سوی پدر اجباری است. بسته به نوع جنسیت فرزند، نکات مربوط به نفقه متفاوت است.اگر فرزند دختر باشد تا قبل از ازدواج ( تا هر سنی که به طول انجامد) نفقه بر عهده پدر است. اما نفقه فرزند پسر تا ۱۸ سالگی بر عهده مرد خانواده است، حتی اگر پس از طلاق مرد یا زن هر کدام مجدد ازدواج کنند، بر پرداخت دریافت نفقه تاثیری ندارد. همچنین اگر مرد از ازدواج دوم خود هم فرزندی داشته باشد؛ باز هم باید نفقه‌ فرزندان از ازدواج اول خود را پرداخت کند. لازم به ذکر است در صورتی که پدر در قید حیات نباشد، نفقه فرزندان بر عهده اجداد پدری خواهد بود.

نفقه در ترک خانه

در صورتیکه زن با اختیار خود خانه را ترک کند، بدین معناست که تمکین صورت نمی‌گیرد. در این صورت نفقه به وی تعلق نخواهد گرفت. اما اگر مرد زن را از خانه بیرون کند، با توجه به اظهارات شاهد، نفقه تعلق خواهد گرفت.

مزایای نفقه

نفقه در طول زندگی به زن تعلق خواهد گرفت. حتی اگر در گذشته زن نفقه‌ی خود را دریافت نکرده باشد، در صورت اقدام می‌تواند نفقه‌ی آن سالها را نیز دریافت کند. پرداخت نفقه به زن هیچ ارتباطی با استطاعت مالی او ندارد. یعنی اگر زن وضعیت مالی خوب و حتی حقوق دریافتی مناسبی هم داشته باشد؛ باز هم مرد باید نفقه پرداخت کند. اگر مرد ورشکست هم شده باشد؛ شکایت نفقه اولویت به بدهی‌های دیگر او دارد. پس زن در بدترین شرایط مالی هم می‌تواند نفقه‌ی خود را داشته باشد. نفقه فرزندان پس از طلاق، اگر فرزندان پیش مادر باشند؛ برای زن امتیاز بزرگی محسوب می‌شود؛ چرا که هزینه زندگی بر عهده پدر است. نفقه جزو قوانینی است که در دادگاه به شدت اهمیت دارد و تحت هر شرایطی مرد مجبور به پرداخت آن است.

ضمانت اجرای کیفری عدم پرداخت نفقه زن

در صورتی که شوهر از پرداخت نفقه زوجه امتناع کند، علاوه بر ضمانت اجرای حقوقی، ضمانت اجرای کیفری نیز در قانون تعیین شده است. در قانون خانواده ماده ۵۳ بیان شده است که در صورت عدم پرداخت نفقه توسط شوهر با توجه به داشتن توانایی مالی، مرد به مجازات حبس تعزیری درجه ۶ در قانون مجازات اسلامی محکوم خواهد شد. در این مورد زوجه باید در خصوص مطالبه نفقه، شکایت کیفری خود را در دادسرا مطرح کند.

مرجع صالح رسیدگی طلاق به علت عدم پرداخت نفقه

بر طبق ماده ۴ قانون خانواده مرجع صالح رسیدگی به طلاق زوجه به دلیل نپرداختن نفقه از طرف مرد، دادگاه خانواده است. در صورتیکه زوجه دادخواست مطالبه نفقه را در دادگاهی غیر از دادگاه خانواده مطرح کند، دادگاه قرار امتناع از رسیدگی صادر و پرونده مطالبه نفقه به دادگاه خانواده برای رسیدگی ارجاع می‌شود.

نمونه رای طلاق به دلیل عدم پرداخت نفقه

شماره رای : ۹۲۰۹۹۷۰۹۰۸۲۰۰۲۰۴

تاریخ رای : ۰۷/۰۸/۱۳۹۲

خلاصه رای دیوان عالی کشور: طبق این رای در صورت عدم پرداخت نفقه از طرف مرد و محقق شدن شرایط وکالت در طلاق، نفقه زوجه شامل نفقه گذشته و آینده زوجه است. زیرا به تعویق افتادن پرداخت نفقه گذشته، شامل ترک نفقه روزانه است.

نمونه رای دیوان عالی کشور در مورد طلاق به درخواست زوجه به دلیل عدم پرداخت نفقه

شماره رای : ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۸۳۰۰۲۳۹

تاریخ رای : ۱۳۹۱/۰۷/۲۴

خلاصه رای: در صورتی که نپرداختن نفقه از طرف شوهر، شرایط طلاق از طرف زوجه را فراهم کند و مرد از پرداخت نفقه امتناع کند، نمی‌توان با صدور اجراییه پرداخت نفقه از دادگاه خانواده وی را ملزم به پرداخت نفقه نمود.

وکیل متخصص طلاق

با توجه به مطالبی که در مورد مطالبه نفقه و مهریه بیان شد و با توجه به پیچیدگی قوانین و مقررات مربوط به نفقه و مهریه از مشاوره و وکالت وکیل متخصص طلاق بهرمند شوید. سوالات و مشکلات حقوقی خود در مورد مطالبه مهریه، نفقه و طلاق به دلیل عدم پرداخت نفقه را با وکلای متخصص گروه حقوقی عدل آرا مطرح کنید تا در تمام مراحل مطالبه مهریه و نفقه همراه شما باشند.