نصب دوربین مداربسته در ورودی، راهرو، پارکینگ و سایر قسمتهای مشترک ساختمان میتواند به افزایش امنیت و پیشگیری از سرقت یا تخریب اموال کمک کند؛ بااینحال، چون این فضاها در مالکیت اختصاصی یک واحد نیستند و استفاده از آنها حق سایر ساکنان را نیز دربرمیگیرد، نصب دوربین نباید بدون رعایت مقررات ساختمان و حقوق اشخاص انجام شود.
پاسخ کوتاه این است که نصب دوربین در مشاعات، اصولاً باید با تصمیم معتبر مالکان و رعایت حقوق ساکنان انجام شود؛ اما لزوماً در همه ساختمانها رضایت تکتک مالکان شرط نیست. ملاک، مقررات قانون تملک آپارتمانها، آییننامه اجرایی، حدود اختیارات مدیر و تصمیمات مجمع عمومی است.
فهرست مطالب
دوربین در مشاعات چه حکمی دارد؟
راهروها، راهپلهها، آسانسور، پشتبام و پارکینگهای مشترک، حسب وضعیت ثبتی و مقررات ساختمان، از قسمتهای مشترک محسوب میشوند. ماده ۲ قانون تملک آپارتمانها قسمتهایی را که برای استفاده اختصاصی تشخیص داده نشده یا در اسناد مالکیت اختصاصی یک یا چند نفر از مالکان قرار نگرفته، مشترک میداند. بنابراین نصب تجهیزات دائمی در این قسمتها، صرفاً تصمیم شخصی یک مالک یا مستأجر نیست.
نصب دوربین باید هدف مشروع و متناسب، مانند حفاظت از ورودی یا پارکینگ، داشته باشد. دوربین نباید بهگونهای تنظیم شود که داخل واحدها، فضای خصوصی همسایگان یا رفتوآمدهای غیرمرتبط را بدون ضرورت تحت نظارت قرار دهد.
آیا رضایت همه مالکان لازم است؟
قانون تملک آپارتمانها اداره امور قسمتهای مشترک را تابع مقررات خود و تصمیمات مجمع عمومی قرار داده است. مطابق ماده ۶ این قانون، تصمیمات مربوط به اداره ساختمان و امور مشترک، در حدود نصاب قانونی و با رعایت مقررات اتخاذ میشود. ازاینرو، در بسیاری از موارد لازم نیست تکتک مالکان جداگانه و بهصورت انفرادی رضایت دهند؛ بلکه تصمیم معتبر مجمع عمومی با نصاب مقرر میتواند مبنای اقدام مدیر باشد.
بااینحال، اگر نصب دوربین مستلزم تغییر اساسی در قسمت مشترک، ایجاد هزینه غیرمتعارف یا تعرض به حق اختصاصی شخصی باشد، باید موضوع و نصاب تصمیمگیری با دقت بیشتری بررسی شود. صورتجلسه مجمع، مشخصات محل نصب، هدف، هزینهها، اشخاص مجاز به مشاهده تصاویر و مدت نگهداری فایلها بهتر است روشن باشد.
اختیار مدیر ساختمان
مدیر ساختمان مسئول اجرای تصمیمات مجمع و اداره امور مشترک در حدود قانون و اختیارات تفویضشده است. بنابراین، مدیر نمیتواند صرفاً بر اساس تشخیص شخصی، هرگونه دوربین یا سامانه نظارتی را در مشاعات نصب کند و هزینه آن را بدون مبنای معتبر به ساکنان تحمیل نماید. بهتر است پیش از خرید و نصب، موضوع در جلسه مالکان مطرح و تصمیم در صورتجلسه ثبت شود.
حریم خصوصی و محل نصب دوربین
حتی با تصویب مجمع عمومی، نصب دوربین مجوز نظارت نامحدود ایجاد نمیکند. زاویه دید باید به محدودهای محدود شود که برای امنیت ساختمان ضرورت دارد. نصب دوربین مقابل درِ واحدها با هدف ثبت مداوم ورود و خروج اشخاص، یا تنظیم دوربین به نحوی که داخل خانه از پشت در یا پنجره دیده شود، ممکن است با حقوق حریم خصوصی تعارض پیدا کند.
اصل ۲۲ قانون اساسی حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص را از تعرض مصون میداند، مگر در مواردی که قانون تجویز کند. اصل ۲۵ نیز تجسس و استراق سمع را جز به حکم قانون ممنوع میشمارد. بنابراین، ضرورت امنیتی باید با رعایت تناسب و حداقل مداخله در حریم خصوصی همراه باشد.
آیا ضبط صدا مجاز است؟
ضبط تصویر با ضبط صدا یکسان نیست. ضبط صدای مکالمات ساکنان در فضای مشترک میتواند مداخله جدیتری در حریم خصوصی باشد و صرف تصویب نصب دوربین، بهمعنای اجازه ضبط دائمی مکالمات نیست. در حالت معمول، بهتر است قابلیت ضبط صدا غیرفعال باشد، مگر آنکه مبنای قانونی مشخص و ضرورت قابل دفاعی وجود داشته باشد.
همچنین انتشار تصاویر یا فیلمهای خصوصی اشخاص بدون رضایت، در صورت تحقق شرایط قانونی، میتواند مشمول ماده ۱۷ قانون جرایم رایانهای (ماده ۷۴۵ قانون مجازات اسلامی ـ تعزیرات) باشد. دسترسی محدود مدیر یا مسئول مشخص به تصاویر و خودداری از انتشار آنها، از اقدامات احتیاطی ضروری است.
اگر نصب دوربین غیرقانونی باشد چگونه اعتراض کنیم؟
ساکن یا مالکی که نصب دوربین را ناقض حقوق خود میداند، بهتر است ابتدا درخواست کتبی خود را به مدیر ساختمان ارائه کند و خواستار مشاهده صورتجلسه مجمع، هدف نصب، محدوده تصویربرداری و وضعیت ضبط صدا شود. در صورت نبود تصمیم معتبر یا استمرار تعرض، حسب مورد میتوان از طریق شورای حل اختلاف یا دادگاه صالح، پیگیری حقوقی و درخواست رفع مزاحمت یا جلوگیری از ادامه تعرض را مطرح کرد. اگر تصاویر خصوصی منتشر شده یا از آن سوءاستفاده شده باشد، امکان طرح شکایت کیفری نیز با توجه به رفتار ارتکابی وجود دارد.
جمعبندی
نصب دوربین مداربسته در مشاعات ساختمان فینفسه ممنوع نیست؛ اما باید با رعایت مقررات قانون تملک آپارتمانها، تصمیم معتبر مالکان، هدف امنیتی متناسب و حفظ حریم خصوصی انجام شود. رضایت تکتک مالکان در همه موارد شرط نیست و تصمیم مجمع با نصاب قانونی میتواند کافی باشد. بااینحال، تصویب نصب دوربین مجوز ضبط صدا، تصویربرداری از داخل واحدها یا انتشار تصاویر ساکنان نیست.
توصیه عدلآرا: پیش از نصب دوربین، موضوع را در مجمع عمومی مطرح کنید و درباره محل نصب، زاویه دید، مسئول نگهداری تصاویر و مدت ذخیرهسازی، تصمیم مکتوب بگیرید تا از اختلافات بعدی جلوگیری شود.