وکیل دادگستری، شخصی است که از طرف موکل اختیاراتی به وی واگذار شده تا در زمینه انجام امور موکل خود در دعاوی حقوقی،کیفری و امور حسبی از وی در مراجع قضایی دفاع کند. وکیل دادگستری شخصی است که دارای پروانه وکالت از کانون وکلای دادگستری یا مرکز وکلای قوه قضائیه است. در این مقاله در مورد وظایف و ویژگیهای وکیل دادگستری پرداخته شده است.
تعریف وکیل
بر اساس قانون وکیل شخصی است که از طرف موکل برای انجام اموری که خود نیز میتواند آن را انجام دهد، انتخاب میشود. وکیل برای انجام کلیه امور اداری و انجام هر معامله از طرف موکل باید وکالتنامه رسمی یا عادی داشته باشد.
تعریف وکالت
بر اساس ماده ۶۵۶ قانون مدنی، وکالت عقدی جایز است که به وسیله آن شخص طرف مقابل خود را برای انجام اموری نایب خود قرار می دهد.
وکالت در قانون
وکالت مطلق: در این نوع وکالت شخص، انجام همه امور خود را به دیگری واگذار میکند که به نیابت از وی، امور اداری و مالی موکل را انجام دهد.
وکالت مقید: در این نوع وکالت، شخص در خصوص موضوع مشخص و معین به شخص دیگری وکالت در انجام امور را واگذار میکند.
وکیل انتخابی
وکیل انتخابی، وکیلی است که از طرف شخص برای دفاع از حق خود در مراجع قضایی انتخاب میشود.
وکیل تسخیری
در بعضی از پروندههای کیفری، حضور وکیل در تحقیقات مقدماتی و جلسات رسیدگی ضروری است. درصورتیکه متهم توانایی پرداخت حقالزحمه وکیل را نداشته باشد یا از انتخاب وکیل اجتناب میکند، با تشخیص دادگاه، وکیل تسخیری از بین وکلای پایه یک دادگستری برای متهم انتخاب میشود. بر اساس ماده ۳۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری در صورتی که متهم در جرایم دارای مجازات های حبس ابد، سلب حیات، قطع عضو وکیل معرفی نکند، دادگاه برای وی وکیل تسخیری تعیین می کند.
وکیل معاضدتی
در بعضی از دعاوی حقوقی، شخص توانایی مالی برای انتخاب وکیل را ندارد؛ بنابراین میتواند از کمیسیون معاضدت کانون وکلا یا دادگاه، وکیل معاضدتی بهصورت رایگان انتخاب کند. بر اساس ماده ۲۴ قانون وکالت، اشخاصی که توانایی مالی در پرداخت حق الوکاله را ندارند، می توانند از وکیل معاضدتی استفاده کنند. با توجه به ماده ۲۳ قانون وکالت، وکلای دادگستری موظف هستند که هر سال وکالت معاضدتی سه پرونده حقوقی را بر عهده بگیرند.
وکیل اتفاقی
اشخاصی که در رشته حقوق تحصیلکردهاند، اما وکیل نیستند، میتوانند بهعنوان وکیل اتفاقی در دفاع از پروندههای خویشاوندان نزدیک خود در دادگاه حضور یابند. باتوجهبه ماده ۲ قانون وکالت، اشخاصی که دارای لیسانس حقوق هستند و وکیل دادگستری نیستند، سه بار در سال می توانند با دریافت مجوز وکالت اتفاقی از کانون وکلای دادگستری یا مرکز قوه قضاییه، وکالت خویشاوندان نسبی و سببی طبقه سوم تا درجه دوم را برعهده بگیرند.
وکالت امور حسبی
بر اساس ماده ۱۵ قانون امور حسبی، اشخاص ذینفع در دادگاه می توانند به عنوان نماینده شخص محجور حضور یافته و از محجور دفاع کند. در این حالت وکیل شخص محجور می تواند وکیل دادگستری یا شخص ذینفع باشد.
وکیل در امور کیفری
بر اساس ماده ۳۴۶ قانون آیین دادرسی کیفری، طرفین دعوا در پرونده های کیفری می توانند وکیل دادگستری را برای دفاع از خود در تحقیقات مقدماتی و رسیدگی پرونده انتخاب کنند. همچنین با توجه به ماده ۳۴۷ قانون آیین دادرسی کیفری، متهم حق دارد که از دادگاه درخواست وکیل کند.
مسئولیت وکیل دادگستری
یکی از موضوعات مهم در وکالت، تعهدات وکیل است. درصورتیکه به دلیل انجام امور وکیل، خسارتی به موکل وارد شود، مسئول است. وکیل باید در انجام امور موکل، مصلحت موکل را رعایت کند و در خصوص اختیارات واگذار شده به وی تعدی و تفریط نکند. همچنین وکیل باید چیزهایی که بهجای موکل دریافت میکند به موکل تحویل دهد. درصورتیکه شخص دو یا چند وکیل را مجتمعاً انتخاب کند، هیچ یک از وکلا نمیتواند بهتنهایی در امر وکالت دخالت کند و در مواردی که وکیل وکالت در توکیل ندارد، نمیتواند موضوع وکالت را به وکیل دیگر واگذار کند.
تعهدات وکیل
صرف تحقق وکالت باعث مسئولیت وکیل و الزام وی به انجام تعهدات است. تعهدات وکیل در قبال موکل به شرح ذیل است:
- انجام موضوع وکالت
- رعایتنکردن مصلحت موکل
- حفظ اسرار موکل در مورد موضوع وکالت
- استرداد اسناد و اموال و موکل
تعهدات موکل
تعهدات موکل نیز در امر وکالت اهمیت زیادی دارد. موکل باید تمام تعهداتی که وکیل در حیطه وکالت بر عهده دارد را انجام دهد. موکل موظف به پرداخت کلیه هزینههای وکیل در موضوع وکالت است. همچنین موکل باید حقالوکاله وکیل را باتوجهبه تعرفه وکالت و قرارداد وکالت پرداخت کند.
وکالت در توکیل
در این نوع وکالت، شخص اختیار واگذاری امر وکالت را به وکیل میدهد.
وکالت بلاعزل
وکالتی که در آن موکل عزل یا عدم عزل وکیل را در قرارداد وکالت شرط میکند.
ممنوعیت دخالت غیر وکیل دادگستری
باتوجهبه قانون برای طرح دعوی در مراجع قضایی باید از وکالت وکیل دادگستری استفاده شود. بر اساس ماده ۵۵ قانون وکالت سال ۱۳۱۵، در صورتیکه اشخاصی که وکیل نیستند، تظاهر به حرفه وکالت کنند، به مجازات قانونی محکوم می شوند.
روشهای انقضای وکالت
بر اساس ماده ۶۷۸ قانون مدنی، وکالت به دلایل ذیل پایان می یابد:
- استعفای وکیل
- عزل وکیل
- فوت یا جنون وکیل
روشهای فسخ وکالت
- درصورتیکه متعلق موضوع وکالت از بین رود.
- انجام موضوع وکالت توسط خود موکل
اثبات وکالت وکیل دادگستری
وکالت شخص وکیل باید در مرجع قضایی محرز شود. کلیه اعمال و اقدامات وکیل در خصوص موضوع وکالت از طرف موکل در وکالتنامه مؤثر است و مرجع قضایی موضوع وکالتنامه را بهعنوان اعمال و اقدامات وکیل پذیرفته است.
آثار وکالت نسبت به وکیل
باتوجهبه اینکه وکیل دادگستری از طرف موکل بهعنوان طرفین دعوا در مرجع قضایی، برای احقاق حق موکل انجاموظیفه میکند، موظف به انجام امور موکل است.
موارد عذر موجه وکیل
وکیل در صورت وجود عذر موجه باید دلایل خود را بهصورت کتبی برای دادگاه ارسال کند. درصورتیکه دادگاه عذر موجه را قبول کند، ترتیب اثر میدهد. اگر عذر موجه وکیل را قبول نکند، رسیدگی را ادامه و موضوع را به مرجع صالح برای تعقیب انتظامی اطلاع میدهد. درصورتیکه جلسات دادگاه به دلیل عذر موجه وکیل تجدید شود، دادگاه باید زمان جلسه رسیدگی بعدی و علت آن را به موکل اطلاع دهد. اما جلسه بعدی به دلیل عدم حضور وکیل مجدداً برگزار نمیشود. بر اساس ماده ۴۱ قانون آیین دادرسی مدنی، موارد عذر موجه وکیل به شرح ذیل است:
- در صورت ابتلا به بیماری که مانع حرکت شود.
- درصورتیکه خویشاوندان سببی و نسبی طبقه دوم از درجه اول فوت کنند.
- وقوع حوادث غیرقابلپیشبینی مانند زلزله و سیل که حضور در دادگاه میسر نباشد.
- وقوع حوادث خارج از اختیار وکیل که باعث عدم حضور وکیل شود.
دعوت از وکیل در چند دادگاه همزمان
بر اساس ماده ۴۲ قانون آیین دادرسی مدنی، در صورتی که وکیل باید همزمان در دو جلسه رسیدگی دادگاه شرکت کند، با توجه به قانون آیین دادرسی کیفری باید در دادگاه کیفری حاضر شود و برای دادگاه حقوقی لایحه ارسال کند، یا در صورت داشتن وکالت در توکیل، وکیل دیگری به جای خود برای دادگاه حقوقی معرفی کند.
تخلفات انتظامی وکیل
کلیه اهمالکاری، قصور و تقصیر وکیل دادگستری در حیطه انجام موضوع وکالت که باعث خسارت به موکل شود، در دادگاه انتظامی وکلا مورد رسیدگی قرار میگیرد. همچنین وکیل دارای مسئولیت مدنی و کیفری در حیطه امور وکالت نیز است.
وظایف وکیل دادگستری
وظایف وکیل دادگستری در ماده ۷۶ آیین نامه اجرایی لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری بیان شده که شامل موارد ذیل است:
- وکیل دادگستری باید قبل از طرح دادخواست یا در مراحل دادرسی در مراجع قضایی برای ایجاد صلح بین طرفین دعوا تلاش کند.
- وکیل دادگستری باید وکالتنامه و قرارداد مالی با موکل را بهصورت واضح و دقیق تنظیم و یک نسخه از وکالتنامه را به موکل تحویل دهد.
- وکیل دادگستری باید اسناد و مدارک موکل را به وی تحویل دهد.
- دریافت وجه نقد یا مال بهغیراز موارد تعیین شده در قرارداد وکالت از موکل ممنوع است.
- وکیل دادگستری بعد از انعقاد وکالت با موکل امور تنظیم دادخواست، شکوائیه و لوایح پروندههای حقوقی و کیفری را انجام دهد.
- وکیل دادگستری باید در جلسات رسیدگی حاضر و با حفظ شئون وکالت از موکل دفاع کند.
- وکیل دادگستری باید کلیه ابلاغیهها را در موعد قانونی مشاهده و آن را به موکل اطلاع دهد.
بهترین وکیل پایه یک دادگستری
بهترین وکیل دادگستری دارای ویژگیهای ذیل است:
- وکیل دارای سابقه موفق در پروندههای حقوقی و کیفری
- حضور وکیل در تمام مراحل رسیدگی پرونده در مراجع قضایی
- بررسی و ارزیابی مستندات و مدارک پرونده برای ارائه دفاع در دادگاه
- اطلاع روند رسیدگی پرونده به موکل
- بررسی کلیه جوانب پرونده برای دستیابی به نتیجه موفق در دادگاه
- ارتباط با موکل و دردسترسبودن
وکیل دادگستری عدل آرا
باتوجهبه روند رسیدگی پروندههای حقوقی و کیفری در مراجع قضایی انتخاب مشاوره و وکالت وکیل دادگستری امری ضروری است. قبل از هر اقدام برای طرح دعاوی حقوقی و کیفری، بهترین وکیل دادگستری در زمینه موضوع دعوای خود را از بین وکلای دادگستری انتخاب کنید. سؤالات حقوقی خود در مورد دعاوی حقوقی و کیفری را با وکلای متخصص دادگستری گروه حقوقی عدل آرا مطرح کنید تا با بررسی و ارزیابی مدارک و مستندات پرونده مشاوره حقوقی لازم را دریافت کنید.
